Κάποια δὲν γίνονται ἐξ ἀποστάσεως!
π. Δημητρίου Ν. Θεοδωροπούλου
Ἡ ὁμιλία συνοδεύεται ἀπὸ διαφάνειες PowerPoint, ποὺ προβάλλονται στὸ βίντεο.
Μπορεῖτε νὰ τὴν παρακολουθήσετε στὴν παρακάτω διεύθυνση.
➡️ Πατῆστε ἐδῶ γιὰ τὸ βίντεο
Ε
Ἀφιερώσαμε πολὺ χρόνο στὸ ζήτημα αὐτό, ἂν θὰ πρέπει δηλαδὴ νὰ χρησιμοποιοῦμε ἔνζυμο ἢ ἄζυμο ἄρτο στὴν Θεία Εὐχαριστία.
Γενικῶς ἔχουμε ἀφιερώσει πολὺ χρόνο στὸ θέμα τοῦ ἄρτου. Καὶ εἶναι λογικό, διότι χωρὶς τὸν ἄρτο δὲν ὑπάρχει Θεία Εὐχαριστία, εἶναι δομικό της στοιχεῖο.
Θυμίζω ὅτι ἀκόμη δὲν ἔχουμε εἰσέλθει στὴν ἀκολουθία τῆς Θείας Λειτουργίας.
Βρισκόμαστε στὸ προκαταρτικὸ στάδιο, στὸ «σπίτι τῆς νοικοκυρᾶς». Ἀπὸ ἐκεῖ ἀρχίζει ὅμως ἡ Θεία Λειτουργία· διότι ἐκεῖ παρασκευάζεται ὁ ἄρτος.
Καὶ ἂν δὲν ἔχουμε ἄρτο (καὶ οἶνο), δὲν μποροῦμε νὰ ξεκινήσουμε τὴν Θεία Λειτουργία. Ψάλλουμε κάτι καὶ πᾶμε σπίτια μας.
Διότι δὲν εἶναι τὸ ἴδιο ἡ ψαλμωδία (ὅλη ἡ ὑπόλοιπη θεία λατρεία) μὲ τὴν Θεία Λειτουργία.
Ἡ Θεία Λειτουργία δὲν εἶναι μία ἀπὸ τὶς πολλὲς Ἀκολουθίες τῆς Ἐκκλησίας. Διαφέρει· δὲν εἶναι ἁπλῆ προσευχή.
Στὴν Θεία Λειτουργία δὲν μετέχουμε ἁπλῶς ὡς προσευχόμενοι, καὶ μάλιστα ἀτομικά: μόνος του ὁ καθένας, χώρια ἀπὸ τοὺς ἄλλους, κλεισμένος στὸν ἑαυτό του.
Τέτοια προσευχὴ μποροῦμε νὰ κάνουμε καὶ στὸ σπίτι μας, «ἐν τῷ ταμιείῳ μας» (Ματθ. ς΄ [6], 6). Ἐκεῖ δὲν μᾶς ἐνοχλεῖ καὶ κανένας.
Στὴν Ἐκκλησία συμπροσευχόμαστε βέβαια, καὶ αὐτὸ ἔχει μία ἰδιαίτερη εὐλογία· «οὗ γάρ εἰσι δύο ἢ τρεῖς συνηγμένοι εἰς τὸ ἐμὸν ὄνομα, ἐκεῖ εἰμι ἐν μέσῳ αὐτῶν», εἶπε ὁ Κύριος (Ματθ. ιη΄ [18], 20). Εἶναι μεγάλη ἡ χάρις ποὺ ἐφελκύει ἡ συμπροσευχή. Ὁμως ἡ Θεία Λειτουργία οὔτε αὐτὸ μόνον εἶναι. Εἶναι κάτι παραπάνω. Κάτι πέρα καὶ πάνω ἀπὸ τὴν προσευχή. Εἶναι ἡ ἀκολουθία ἐντὸς τῆς ὁποίας τελεῖται τὸ μυστήριον τῶν μυστηρίων, ἡ Θεία Εὐχαριστία.
Ἡ σύναξή μας γιὰ τὴν τέλεση τῆς Θείας Εὐχαριστίας διαφέρει ἀπὸ κάθε ἄλλη σύναξη. Δὲν ἔχει ὡς κέντρο μόνον τὸν ἱερέα (ἢ τὸν ἐπίσκοπο). Ἔχει καὶ τὰ δῶρα τοῦ ἄρτου καὶ τοῦ οἴνου. Πέριξ τοῦ ἄρτου καὶ τοῦ οἴνου συναγόμεθα εἰς ἕνα τόπον, κάποια συγκεκριμένη στιγμή. Καὶ μέσῳ αὐτῶν τῶν δώρων πραγματοποιεῖται ἡ πλήρης ἕνωσή μας μὲ τὸν Θεό. Χωρὶς αὐτὰ δὲν ὑπάρχει πλήρης ἕνωση.
Βλέπετε πόσο ὑλικὰ εἶναι ἐν τέλει τὸ πνευματικὰ πράγματα; Πῶς συμπλέκεται τὸ πνευματικὸ μὲ τὸ ὑλικό, γιὰ νὰ τὸ ποῦμε καλύτερα;
Ἡ ἕνωση μὲ τὸν Θεὸ γίνεται μέσῳ τοῦ ἄρτου καὶ τοῦ οἴνου, ἐν τόπῳ καὶ χρόνῳ, ποὺ εἶναι οἱ δύο βασικὲς διαστάσεις τῆς κτιστῆς πραγματικότητός μας.
Κανένα ἀπὸ αὐτὰ δὲν μπορεῖ νὰ λείπει.
Χωρὶς ἄρτο δὲν γίνεται.
Χωρὶς οἶνο δὲν γίνεται.
Ἐκτὸς τόπου δὲν γίνεται.
Ἐκτὸς χρόνου δὲν γίνεται.
Θὰ πεῖ κανείς· καὶ τί εἶναι αὐτὸ ποὺ γίνεται ἐκτὸς τόπου καὶ χρόνου; Τίποτε!
Μὲ ἄλλα λόγια, οἱ διαστάσεις τοῦ χώρου καὶ τοῦ χρόνου ἔχουν σχετικοποιηθεῖ — ὄχι γιατὶ τὸ εἶπε ὁ Ἀϊνστάιν, ἀλλὰ διότι τὸ μαρτυρεῖ ἡ καθημερινὴ ἐμπειρία τῶν ἀνθρώπων.
Καμμιὰ φορὰ λέμε ὅτι οἱ ἀποστάσεις ἔχουν πλέον μηδενισθεῖ.
Αὐτὸ δὲν ἰσχύει γιὰ τὴν εὐχαριστιακὴ σύναξη.
Γιὰ κοινὴ προσευχὴ θὰ μποροῦσε νὰ ἰσχύσει. Θὰ μπορούσαμε νὰ δώσουμε ραντεβοὺ καὶ νὰ συμπροσευχηθοῦμε ἀπὸ τὰ σπίτια μας γιὰ κάτι.
Στὸ διαδίκτυο θὰ ἔχετε συναντήσει ἀσφαλῶς πολλὲς φορὲς ἐκκλήσεις γιὰ συμπροσευχὴ ὑπὲρ ἑνὸς προσώπου ἢ ἐπὶ περιστάσει τινά.
Στὴν περίπτωση αὐτὴ δὲν ὑπάρχει κοινὸς τόπος συνάντησης, ὑπάρχει μόνον κοινὸς (προκαθορισμένος) χρόνος. Πρόκειται γιὰ «σύναξη» ποὺ μπορεῖ νὰ γίνει ἐξ ἀποστάσεως. Κοινὸς χρόνος (προγραμματισμένος) - διαφορετικὸς τόπος. Χρονικὴ ταυτότης - τοπικὴ ἀπόσταση.
Κάτι τέτοιο δὲν μπορεῖ νὰ γίνει μὲ τὴν εὐχαριστιακὴ σύναξη. Αὐτὴ προϋποθέτει κοινὸ τόπο καὶ χρόνο. Εἶναι σύναξις ἐπὶ τὸ αὐτό, ὅπως διαβάζουμε στὶς Πράξεις τῶν Ἀποστόλων, στὶς ἐπιστολὲς τοῦ Παύλου καὶ σὲ πατερικὰ κείμενα, σύναξις ἐπὶ «τῇ κλάσει τοῦ ἄρτου».
Ἡ ἔκφασις «ἐπὶ τὸ αὐτὸ» βέβαια ἔχει καὶ τὴν σημασία τοῦ «ὁμοθυμαδὸν» [1], ποὺ καὶ πάλι διαβάζουμε στὰ ὡς ἄνω ἱερὰ κείμενα.
[1] Ὁμοθύμως, ὁμοφώνως, ὁμοψύχως, μὲ μία ψυχή, μὲ μία γνώμη.
Συνεπῶς, τὸ «ἐπὶ τὸ αὐτὸ» μὲ τὴν ἔννοια τοῦ «ὁμοθυμαδὸν» μπορεῖ νὰ ἐπιτευχθεῖ.
Τὸ «ἐπὶ τὸ αὐτὸ» ὅμως μὲ τὴν ἔννοια τῆς εὐχαριστιακῆς συνάξεως, ὄχι.
Προσευχὴ μποροῦμε νὰ κάνουμε ἐξ ἀποστάσεως. Θεία Εὐχαριστία δὲν μποροῦμε νὰ τελέσουμε.
Γι’ αὐτό, ἂς μὴν ἔχει κανεὶς τὴν ἐντύπωση ὅτι μετέχει στὴν Θεία Εὐχαριστία ἀκούγοντάς την ἀπὸ τὸ ραδιόφωνο ἢ βλέποντάς την στὴν τηλεόραση. Σὲ περιπτώσεις ἀνάγκης κάτι ἀσφαλῶς εἶναι κι αὐτό. Ὅμως, καταλαβαίνετε, δὲν πραγματώνεται τοιουτοτρόπως τὸ «ἐπὶ τὸ αὐτὸ» (στὸν ἴδιο τόπο γιὰ τὸν ἴδιο σκοπό).
Ὅταν δὲν εἴμαστε συνηγμένοι εἰς ἕνα τόπον, δὲν μποροῦμε νὰ κοινωνήσουμε· εἶναι πολὺ ἁπλό. Συμπροσευχὴ μποροῦμε νὰ κάνουμε (παρ’ ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβῶς τὸ ἴδιο). Στὴν θεία μετάληψη ὅμως πῶς θὰ συμμετάσχουμε;
Βλέπετε λοιπὸν τὴν σημασία τοῦ ἄρτου καὶ τοῦ οἴνου;
Γύρω ἀπὸ τὰ δῶρα αὐτὰ γίνεται ἡ σύναξις. Εἶναι ὁρατὰ σημεῖα τῆς παρουσίας τοῦ Χριστοῦ. Γίνονται ἀντίτυπα τοῦ τιμίου σώματος καὶ αἵματός του.
Ἐκεῖνος προσεφέρθη πρῶτος διὰ τὴν ἡμῶν σωτηρίαν, ἔγινε πρῶτος πρόσφορο δι' ἡμᾶς, ἄρτος ἐξ οὐρανοῦ καταβάς. Ἐμεῖς τώρα ἀντιπροσφέρουμε τὸν ἄρτον εἰς τύπον τῆς αὐτοῦ παρουσίας.
Ἀλλ' ἐξ ἀποστάσεως δὲν γίνεται αὐτό.
Ἡ τεχνολογία δὲν μπορεῖ ἐδῶ νὰ μᾶς βοηθήσει!
Ἡ τεχνητὴ νοημοσύνη μπορεῖ νὰ ὑποστηρίξει ἐπεμβάσεις χειρουργικὲς ἐξ ἀποστάσεως. Στὴν Θεία Εὐχαριστία ὅμως δὲν μπορεῖ νὰ συνεισφέρει κατὰ παρόμοιο τρόπο. Ἐδῶ χρειάζεται ἡ συνεύρεση «ἐπὶ τὸ αὐτό».
Μπορεῖ νὰ σμίξει ἕνα ζευγάρι ἐξ ἀποστάσεως; Ὄχι! Ἐρωτόλογα μπορεῖ νὰ χαρίσει πολλὰ ἐκ τοῦ μακρόθεν, καὶ καρδοῦλες νὰ ἀνταλάξει καὶ λουλουδάκια καὶ χίλια δυὸ ἄλλα. Ἕνωση εἰς σάρκα μίαν ὅμως μέσῳ τηλεπικοινωνίας δὲν γίνεται!
Καὶ ἡ Θεία Εὐχαριστία εἶναι ἀκριβῶς αὐτό, ἕνωσις εἰς σάρκα μίαν.
Οἱ ψαλμωδίες εἶναι ἐρωτόλογα πρὸς τὸν Νυμφίο Χριστό. Ἡ Θεία Κοινωνία εἶναι πλήρης ἕνωσις.
Εἶναι κάτι παραπάνω ἀπὸ προσευχὴ λοιπὸν ἡ Θεία Εὐχαριστία.
Μὲ χάδια καὶ ἐρωτόλογα δὲν γεννιοῦνται παιδιά. Χωρὶς τὴν Θεία Κοινωνία δὲν συλλαμβάνει ἡ φύση μας τὸν Χριστό, ὥστε νὰ γίνει θεοτόκος. Διότι αὐτὸ τὸ προνόμιο μᾶς ἔδωσε ὁ Θεός, νὰ γεννοῦμε σὰν τὴν Θεοτόκο· ὄχι τὸν ἴδιο τὸν Χριστὸ βέβαια, ἀλλὰ τὴν χάρη του. Αὐτὸς εἶναι ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖον γινόμαστε ἐν ἀληθείᾳ ἄνθρωποι κεχαριτωμένοι. Ἔτσι χαριτώνουμε καὶ τοὺς ἄλλους. Διότι ἡ χάρις αὐτὴ εἶναι σὰν τὸ φῶς, δὲν κρύβεται· διαχέεται γύρω ὡς χαρά, ἐλπίδα, αἰσιοδοξία, ἀνάταση ψυχική. Αὐτὰ σκορπᾶ γύρω του ὁ ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ.
Μέσῳ τῆς ὕλης ἀναγόμεθα εἰς τὰ τοῦ πνεύματος.
Ἡ ὕλη δὲν εἶναι κακή. Οὔτε ὅμως καὶ αὐτοσκοπός.
Δὲν τὴν λατρεύουμε, ὡς οἱ εἰδωλολάτρες. Οὔτε τὴν βδελυσσόμεθα ὅμως, ὧσπερ οἱ Γνωστικοί.
Μέσῳ τῆς Θείας Εὐχαριστίας κοινωνοῦμε μετὰ τῶν ἀδελφῶν μας αἰσθητῶς, κοινωνοῦμε καὶ μετὰ τοῦ Θεοῦ μας ὁμοίως. Δὲν εἶναι μόνον πνευματικὴ ἡ κοινωνία, δὲν ἀρκεῖ αὐτό. Εἶναι καὶ σωματική.
Ἄλλος δρόμος νὰ ἑνωθεῖς μὲ τὸν Θεὸ καὶ νὰ τὸν γνωρίσεις δὲν ὑπάρχει.
Πρέπει νὰ περάσεις μέσα ἀπὸ τὸ αἰσθητὸ γιὰ νὰ φθάσεις στὸ πνευματικό. Ἀλλιῶς, εἶσαι μόνο λόγια.
Ἡ Θεία Εὐχαριστία μᾶς μαθαίνει ἀσφαλῶς νὰ ὑπερβαίνουμε τὰ χωροχρονικά. Πῶς ὅμως; Μὲ τὸ νὰ εἶναι ἡ ἴδια τόσο «σωματική»! Ζητῶντας τὴν φυσική μας παρουσία, προϋποθέτοντας τὴν ἐν τόπῳ καὶ χρόνῳ σύναξή μας πέριξ τοῦ ἄρτου καὶ τοῦ οἴνου, μᾶς διδάσκει πὼς πρέπει νὰ περάσουμε πρῶτα μέσα ἀπὸ αὐτὰ γιὰ νὰ τὰ ὑπερβοῦμε [2].
[2] Πολλοὶ αὐτὸ δὲν τὸν καταλαβαίνουν. Δὲν καταλαβαίνουν ὅτι γιὰ νὰ ὑπερβοῦμε τοὺς «δερμάτινους χιτῶνες» (Γεν. γ΄ 21) θὰ ἔπρεπε πρῶτα νὰ τοὺς φορέσουμε — δὲν τὸ ἐξηγῶ περαιτέρω.
Καθὼς στὴν Θεία Λειτουργία τὸ μέλλον (ἔσχατα / οὐράνιος βασιλεία) εἰσέρχεται στὸν παρόν, ὅλα τὰ ἀντικρίζουμε μέσα ἀπὸ αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ πρίσμα. Ἡ ἐσχατολογικὴ ἐμπειρία ποὺ βιώνουμε κάνει τὰ παρόντα καὶ τὰ παρελθόντα νὰ φαντάζουν μακρινά, σκιές, ξεθωριασμένες μνῆμες. Ὅταν ἀνοίγουν τὰ φτερά μας πρὸς τὸ μέλλον (ἡ Θεία Λειτουργία τὸ κάνει αὐτό), δὲν ἔχουμε μάτια διὰ τὰ τοῦ βίου τούτου (ἐχθρότητες, δίψα γιὰ χρῆμα καὶ ἐξουσία, κυνήγι ἡδονῶν).
Εἴδατε πόσο μεγάλη — τὸ λέω ξανὰ — εἶναι ἡ σημασία τοῦ ἄρτου καὶ τοῦ οἴνου!
Καὶ τὸν μὲν οἶνο δύσκολο νὰ παραγάγει κανεὶς γιὰ νὰ τὸν προσφέρει στὴν ἐκκλησία. Τὸν ἄρτο ὅμως πολὺ πιὸ εὔκολα παρασκευάζει.
Οἱ παλιὲς νοικοκυρὲς μάλιστα τὸ ἔκαναν μὲ πολὺ μεράκι αὐτὸ καὶ μὲ πολλὴ εὐλάβεια. Διατηροῦσαν εἰδικὰ σκεύη γιὰ τὴν παρασκευὴ τοῦ ἄρτου (λεκάνη, ταψί, πετσέτες κ.λπ.). Ἄναβαν θυμίαμα, κεράκι, ἔκαναν μετάνοιες, ἔψαλλαν, ἔλεγαν προσευχές. Καλοῦσαν καὶ ἄλλες γυναῖκες καὶ ζύμωναν μαζί, ἔψαλλαν ἐν ἑνὶ στόματι τὴν Παράκληση κ.ο.κ.
Ὅλα αὐτά, διότι ἐξ ἐνστίκτου τινὸς πνευματικοῦ, θὰ λέγαμε, ἀντιλαμβάνονταν πὼς ἡ διαδικασία (γιατί ὄχι μυσταγωγία) αὐτὴ συνιστᾶ λειτουργία πρὶν τὴν λειτουργία.
Τυχαῖα λέγεται «λειτουργιὰ» τὸ πρόσφορο;
Μίλησα γιὰ γυναῖκες παραπάνω. Ὑπάρχουν ὅμως καὶ ἄνδρες ποὺ ζυμώνουν θαυμάσια πρόσφορα. Ἀναφέρθηκα ἁπλῶς στὶς γυναῖκες, διότι αὐτὲς κατὰ κανόνα (ἀκόμη καὶ σήμερα) παρασκευάζουν διάφορα στὴν κουζίνα τους.
Λέω λοιπόν. Ἂν φτιάχνεις κουλουράκια, τηγανίτες, γλυκίσματα καὶ χίλια ἄλλα δυὸ καλούδια γιὰ τὰ παιδιὰ καὶ τὴν οἰκογένειά σου, πολὺ καλὰ κάνεις.
Φτιάξε ὅμως μέσα σὲ ὅλα αὐτὰ καὶ κανένα προσφοράκι γιὰ τὴν ἐκκλησία. Θὰ πάρεις μεγάλη εὐλογία, τὴν μεγαλύτερη!
Ἂν δὲν ξέρεις, ρώτα μιὰ παλιὰ νοικοκυρὰ ποὺ ξέρει. Ἀλλὰ καὶ στὸ διαδίκτυο μπορεῖς νὰ βρεῖς πλέον ἀμέτρητα βίντεο ποὺ δείχνουν νοικοκυρὲς ἢ μοναχοὺς κ.λπ. νὰ παρασκευάζουν τὸ πρόσφορο.
Δὲν εἶναι πάντα εὔκολο. Δὲν πετυχαίνει πάντα. Ὅμως καὶ τί εἶναι αὐτὸ ποὺ πετυχαίνει πάντα στὴν ζωή μας! Μήπως καὶ ὁ μουσικὸς πετυχαίνει πάντα στὴν παράστασή του; Ὁ ποδοσφαιριστὴς στὸν ἀγῶνα του; Ὁ οἰκοδόμος στὸ δικό του ἔργο; Πολλῷ μᾶλλον ἐδῶ ποὺ τὸ ἐγχείρημα συνδέεται μὲ κάτι τόσο πνευματικό, μὲ τὸ πλέον πνευματικό.
Τί εἶναι αὐτὰ ποὺ πρέπει νὰ προσέχει κανεὶς στὸ πρόσφορο
Θὰ πρέπει ἐπίσης ἡ σφραγῖδα νὰ εἶναι γνήσια. Νὰ μὴν εἶναι ἀλλοιωμένα τὰ χαρακτηριστικά της (σύμβολα). Κυκλοφοροῦν σφραγῖδες ποὺ ἔχουν ἄλλα ἀντὶ ἄλλων χαραγμένα πάνω τους.
γ) Τὸ μέγεθος. Ἂς εἶναι μέτριο. Δὲν ἀπαγορεύεται βέβαια κάτι ἄλλο.
δ) Ἡ κόρα. Νὰ μὴ ξεφλουδίζεται. Δὲν εἶναι ὄμορφο ἐπίσης νὰ φαίνεται τὸ ἀλεύρι πάνω στὸν ἄρτο.
ε) Ἡ ψίχα.
- Νὰ μὴν ἔχει φυσαλλίδες (τρύπες).
- Νὰ μὴν τρίβεται.
- Νὰ μὴν εἶναι λασπωμένη.
- Νὰ μὴν εἶναι ξινή.
- Νὰ κόβεται εὔκολα, ὁμαλά.
Ἕνα ἀφράτο καὶ εὐῶδες πρόσφορο, ποὺ δὲν εἶναι οὔτε πολὺ σκληρὸ οὔτε πολὺ μαλακό, θὰ τὸ ξεχωρίσει ἀμέσως ὁ ἱερεὺς καὶ αὐτὸ θὰ προτιμήσει γιὰ τὴν ἁγία πρόθεση.
Κάποιοι λένε ὅτι αὐτὸ συμβαίνει διότι τὶς Κυριακὲς τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς ἐξάγονται ἀπὸ τὸ ἴδιο πρόσφορο τρεῖς ἀμνοί, ἕνας γιὰ τὴν ἡμέρα τῆς Κυριακῆς ἐκείνης καὶ δύο γιὰ τὶς Λειτουργίες τῶν Προηγιασμένων τῆς ἑβδομάδος ποὺ ἀκολουθεῖ.
Στὴν πράξη ὅμως (στὶς ἐνορίες τοὐλάχιστον) ποτὲ δὲν ἐξάγονται ἀπὸ τὸν ἴδιον ἄρτο περισσότεροι τοῦ ἑνὸς ἀμνοί.
Οἱ τρεῖς ἀμνοί κατὰ τὶς Κυριακὲς τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς ἐξάγονται ἀπὸ τρεῖς διαφορετικὲς προσφορές. Τὸ ἴδιο φυσικὰ ἰσχύει καὶ γιὰ τὶς ἡμέρες τῆς Μ. Ἑβδομάδος.
Ἐξάγεται δὲ σχεδὸν πάντα ὁ μεσαῖος ἀμνός. Γιὰ νὰ ἐξαχθεῖ κάποιος ἀπὸ τοὺς ἄλλους δύο, θὰ πρέπει ὁ μεσαῖος νὰ εἶναι ἀκατάλληλος καὶ νὰ μὴν ὑπάρχει ἄλλο διαθέσιμο πρόσφορο. Διότι, ὅταν ὑπάρχει, ὁ ἱερεὺς θὰ ἐξαγάγει ἀπὸ ἐκεῖνο τὸν (μεσαῖο πάντα) ἀμνό.
Ὡς ἀκατάλληλος δὲ κρίνεται ὁ ἀμνός, ὅταν εἶναι σβησμένη ἡ σφραγῖδα του ἢ ἔχει κάποιο ἐξόγκωμα ἢ εἶναι ἀσυμπαγὴς (κούφιος) ὁ κάτωθεν αὐτοῦ ἄρτος στὸ σημεῖο ἐκεῖνο, λόγῳ πιθανῆς δημιουργίας φυσαλλίδων κατὰ τὸ ψήσιμο. Μπορεῖ ἐπίσης νὰ καταστεῖ ἀκατάλληλος λόγῳ κάποιας ἀδέξιας ἐνέργειας τοῦ ἱερέως κατὰ τὴν προσπάθεια ἐξαγωγῆς του.
Ἔτσι, ἡ ὕπαρξη τῶν τριῶν ἀμνῶν στὸ ἴδιο πρόσφορο ἐξυπηρετεῖ μᾶλλον πρακτικοὺς σκοπούς, προσφέρει ἐναλλακτικὲς λύσεις. Αὐτὸ τοὐλάχιστον ἰσχύει στὴν ἐνοριακὴ πράξη, ἐπαναλαμβάνω.
Προσοχὴ χρειάζεται καὶ στὸ ἀνάμα (οἶνος)
Ἂν εἶναι ξινό, τότε ἔχουμε πρόβλημα μὲ τὰ παιδάκια, μὲ τὰ μωράκια κυρίως. Ξινὴ ἡ πρώτη τους ἐμπειρία!
Τὰ πρόσφορα ἀπὸ τὸν φοῦρνο
Αὐτὰ τὰ δίνει συνήθως ὡς ἀντίδωρο ὁ ἱερεύς. Κανεὶς δὲν θὰ ξεκινήσει τὴν Θεία Λειτουργία μὲ φουρνήσιο πρόσφορο. Θὰ διαλέξει τὸ καλύτερο. Διότι στὸν Θεὸ θὰ πρέπει νὰ προσφέρουμε τὸ καλύτερο ἀπὸ τὰ καλύτερά μας, ὄχι νὰ εἴμαστε πρόχειροι.
Θυμόμαστε τὶς θυσίες τοῦ Κάϊν καὶ τοῦ Ἄβελ.
Ὁ πρῶτος, ὡς γεωργός, πῆρε ὅπως ὅπως καρποὺς ἀπὸ τὰ γεννήματα τῆς γῆς καὶ τὰ προσέφερε πρόχειρα καὶ τυπικὰ στὸν Θεό.
Ἀντίθετα, ὁ Ἄβελ διάλεξε ἀπὸ τὰ πρωτότοκα τῶν προβάτων του καὶ μάλιστα ἀπὸ τὰ πιὸ παχιὰ καὶ τὰ πιὸ πολύτιμα, δηλαδὴ τὰ ἄριστα τῶν ἀρίστων σὲ ποιότητα.
Καὶ ὁ Θεὸς ἔκανε δεκτὴ τὴν θυσία τοῦ Ἄβελ καὶ τὰ δῶρα τῆς εὐγνωμοσύνης του, «ἐπὶ δὲ Κάϊν καὶ ἐπὶ ταῖς θυσίαις αὐτοῦ οὐ προσέσχε»· δηλαδὴ δὲν ἔδωσε προσοχὴ στὸν Κάϊν καὶ τὶς θυσίες του (Γεν. δ΄ 3-5).
Δὲν θέλουμε νὰ ποῦμε μὲ αὐτὸ ὅτι τὰ πρόσφορα τῶν ἀρτοποιῶν μας εἶναι ἀπορριπτέα. Ὄχι. Ἁπλῶς ὁ ἱερεὺς δὲν θὰ τὰ προτιμήσει γιὰ τὴν προσκομιδή. Θὰ τὰ μοιράσει στὸ τέλος ὡς ἀντίδωρο.
Τὸ δὲ ἀντίδωρο εἶναι ὕψωμα.
Ἀλλὰ γι' αὐτὸ θὰ ὁμιλήσουμε τὴν ἐρχομένη φορά.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου
Τὰ ἄρθρα δὲν εἶναι πραγματεῖες, ὥστε νὰ ἐξαντλοῦν ἕνα θέμα. Περισσότερο προβληματισμοὺς εἰσάγουν καὶ ἀφορμὲς γιὰ σκέψη καὶ διάλογο. Γι' αὐτὸ καὶ τὰ καλοπροαίρετα σχόλια εἶναι εὐπρόσδεκτα ἐδῶ, μᾶλλον δὲ καὶ ἐπιθυμητά. Εὐπρόσδεκτες ἐπίσης εἶναι καὶ οἱ ἐρωτήσεις. Ὁ δὲ διάλογος ἐνθαρρύνεται ὅλως ἰδιαιτέρως .