Αναρτήσεις

Εμφάνιση αναρτήσεων με την ετικέτα φιλόσοφοι

Ἡ ταξινομικὴ κλίμακα τῶν ὄντων

Εικόνα
π. Δημητρίου Ν. Θεοδωροπούλου Εἴπαμε ὅτι οἱ ἀρχαῖοι φιλόσοφοι ἤθελαν νὰ μελετοῦν τὰ πάντα γύρω τους. Πῶς ὅμως; Τὰ ὄντα εἶναι ἀναρίθμητα. Εἶναι ἀδύνατον νὰ μελετήσει κανεὶς τὸ καθένα χωριστά. Μία λύση μόνο ὑπάρχει, ἡ ταξινόμησή τους σὲ ὁμάδες, ἡ μελέτη ἑνὸς ἀντιπροσωπευτικοῦ δείγματος καὶ ἡ γενίκευση τῶν πορισμάτων στὸν πληθυσμὸ τῆς ὁμάδος. Αὐτὸ ἔκαναν οἱ φιλόσοφοι. Καὶ μᾶς ἄφησαν ὡς ἀνεκτίμητη κληρονομιὰ τὸν τρόπο σκέψεως καὶ τὴν μεθοδολογία τους. Σκεφτεῖτε ὅτι μέχρι σήμερα χρησιμοποιοῦνται ὀνόματα ποὺ ἔδωσε ἀπὸ ἐκεῖνα ἀκόμη τὰ χρόνια ὁ Ἀριστοτέλης, π.χ. «δίπτερα»,  «κολεόπτερα»,  «μαλάκια»  κ.ἄ. Σήμερα ἔχουμε οἰκοδομήσει  ἕνα ὁλόκληρο σύστημα ταξινομήσεως βασισμένο στὴν κληρονομιὰ τῶν ἀρχαίων ἐκείνων σοφῶν. Κατ’ ἀρχάς, ὁμαδοποιήσαμε τοὺς πληθυσμοὺς βάσει φυσικῆς συγγενείας (ὅλα τὰ λιοντάρια μαζί, ὅλα τὰ δελφίνια μαζί, ὅλα τὰ χελιδόνια μαζί, ὅλες οἱ πυγολαμπίδες μαζί, ὅλες οἱ ἀμυγδαλιὲς μαζί, ὅλες οἱ γαρδένιες μαζί, ὅλα τὰ μάρμαρα μαζὶ κ.ο.κ.). Ἔτσι, δημιουργήσαμε μί...

Ἡ σχιζοφρενικὴ διάσπαση «ἐπὶ μέρους» καὶ «καθολικοῦ»

Εικόνα
  π. Δημητρίου Ν. Θεοδωροπούλου Ὁλοκληρώσαμε στὸ προηγούμενο ἄρθρο μας τὴν ἀναφορά μας στὶς σημασιολογικὲς ἀποχρώσεις τοῦ ὅρου οὐσία . Εἴδαμε τὶς σημασίες μὲ τὶς ὁποῖες χρησιμοποιήθηκε ὁ ὅρος αὐτὸς κατὰ τὴν μακραίωνη ἱστορία του (κυριολεκτικὲς καὶ μεταφορικές), τὰ παράγωγά του, καθὼς καὶ τὶς σύνθετες λέξεις ποὺ προῆλθαν ἀπὸ αὐτόν. Τὸ «ὁλοκληρώσαμε» βέβαια σὲ καμμία περίπτωση δὲν σημαίνει «ἐξαντλήσαμε». Ὁ σημασιολογικὸς πλοῦτος καὶ ἡ ἀξία τοῦ ὅρου οὐσία δὲν ἐξαντλεῖται μὲ ἀκροθιγῆ προσέγγιση. Καὶ ὅλα αὐτὰ ποὺ εἴπαμε, συνιστοῦν ἀκριβῶς μία ἐξωτερικὴ καὶ μόνο ἐξέταση τοῦ φλοιοῦ του. Τώρα θὰ προχωρήσουμε στὸν ἐσωτερικό του κόσμο, στὸ δεύτερο στρῶμα, στὸν «μανδύα» του, ἂν θέλετε νὰ δανεισθοῦμε καὶ ἕναν ὅρο ἀπὸ τὴν γεωλογία. Στὴν σφαῖρα αὐτὴ θὰ ἐξετάσουμε τὴν χρήση τοῦ ὅρου στὴν φιλοσοφία· πῶς χρησιμοποιήθηκε ἐκεῖ, ποιές σημασίες προσέλαβε στὸν συγκεκριμένο χῶρο. Θὰ πρέπει νὰ ἐξετάσουμε καλὰ τὴν σφαῖρα αὐτὴ γιὰ νὰ μπορέσουμε στὴν συνέχεια νὰ εἰσέλθουμε στὸν πυρῆνα τοῦ θέματός μας, ποὺ σχ...