Περὶ υἱοθεσίας τέκνων

π. Δημητρίου Ν. Θεοδωροπούλου

Μ

οῦ ζητήθηκε νὰ γράψω κάτι γιὰ τὴν υἱοθεσία.

Συγκεκριμένα, προσφιλὲς σ' ἐμένα πρόσωπο μοῦ ἔστειλε τὸ ἑξῆς μήνυμα:

«Πάτερ, θα μπορούσε να προσεγγίσει κάποιος θεολογικά το θέμα της αναδοχής και της υιοθεσίας ενός παιδιού; Αν ναι, θα ήθελα κάποια στιγμή να γράψεις κάτι.
Για τα θέματα αυτά μιλούν ψυχολόγοι, ψυχίατροι, κοινωνικοί λειτουργοί, παιδοψυχολόγοι κ.ά. Η Εκκλησία δεν θα μπορούσε;»

Ἡ Ἐκκλησία εἶναι ἡ μόνη ποὺ μπορεῖ νὰ φωτίσει θεολογικὰ τὸ ζήτημα αὐτό, ποὺ εἶναι ὄντως θεολογικό, πρώτιστα καὶ βαθιὰ θεολογικό.

Διότι ἡ υἱοθεσία ταυτίζεται μὲ αὐτὸ ποὺ λέμε σωτηρία, θέωση, μετοχὴ στὴν θεία δόξα καὶ τὴν οὐράνια βασιλεία. 

Ἂς δοῦμε πῶς

Ἔχουμε πεῖ ἀρκετὲς φορὲς ὅτι ἐκφράσεις ὅπως «εἴμαστε ὅλοι παιδιὰ τοῦ Θεοῦ» καὶ ἄλλες παρόμοιες, κατ' ἄκραν θεολογικὴ ἀκρίβεια, δὲν ἀνταποκρίνονται στὴν πραγματικότητα.

Ὁ Θεὸς ἕνα παιδί ἔχει: τὸν Μονογενῆ αὐτοῦ Υἱὸν καὶ Λόγον· αὐτὸς εἶναι ὁ κατὰ φύσιν Υἱός του.

Ἐμεῖς δὲν εἴμαστε παιδιὰ τοῦ Θεοῦ. Εἴμαστε κτίσματα, δημιουργήματά του.

Ὅμως σκοπὸς τῆς ὑπάρξεώς μας εἶναι ἀκριβῶς αὐτός, νὰ γίνουμε παιδιὰ τοῦ Θεοῦ, κατὰ χάριν βέβαια.

Ὁ Θεὸς αὐτό θέλει, νὰ μᾶς υἱοθετήσει, νὰ μᾶς κάνει τέκνα του καὶ κληρονόμους τῆς βασιλείας του.

Προσέφερε ἐν πρώτοις καὶ προληπτικῶς στὸν ἀρχαῖο Ἰσραὴλ τὸ χάρισμα τῆς υἱοθεσίας, ὅμως ἐκεῖνος τὸ ἀρνήθηκε (βλ. Ρωμ. θ΄ 4)· δὲν ἀναγνώρισε τὸν Κύριον τῆς δόξης, ὁ ὁποῖος ἦταν σὰρξ ἐκ τῆς σαρκός του ὡς ἄνθρωπος, προῆλθε ἀπὸ ἰσραηλιτικὰ αἵματα δηλαδή.

Χάθηκε τὸ χάρισμα, διότι χάθηκαν οἱ ἐπαγγελίες (ὑποσχέσεις), ἀθετήθηκαν ἀπὸ τὸν Ἰσραήλ:

«Οὐ τὰ τέκνα τῆς σαρκὸς ταῦτα τέκνα τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ τὰ τέκνα τῆς ἐπαγγελίας λογίζεται εἰς σπέρμα» (Ρωμ. θ΄ 8). 

Ἡ υἱοθεσία προσφέρεται διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ ἐν τῷ Χριστῷ. Ἐὰν ὁ Ἰσραὴλ δεχόταν τὸν Κύριο, θὰ ἐνεργοποιοῦνταν καὶ τὸ χάρισμα, θὰ γινόταν ἡ σκιὰ ἀλήθεια.

Θὰ γινόταν ἡ περιτομὴ βάπτισμα, διὰ τοῦ ὁποίου καὶ χαρίζει ὁ Θεὸς τὴν υἱοθεσία· ἀναδεικνύει τὸν βαπτιζόμενον «υἱὸν (ἢ θυγατέρα) φωτός», «κληρονόμον τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν καὶ τῆς ἐπουρανίου βασιλείας», ὅπως εὔχεται ὁ ἱερεὺς κατὰ τὴν ὥρα ἐκείνη — τὸ νερὸ τῆς κολυμβήθρας ἀναδεικνύεται μὲ τὴν ἐπενέργεια τοῦ παναγίου Πνεύματος «υἱοθεσίας χάρισμα».

Ἔτσι θέλησε ὁ Θεὸς νὰ λαμβάνουμε τὴν υἱοθεσία, ἡ ὁποία καὶ θὰ φανερωθεῖ σὲ ὅλο της τὸ μεγαλεῖο κατὰ τὴν Δευτέρα τοῦ Χριστοῦ Παρουσία.

Στὴν πληρότητά της δηλαδὴ πρόκειται γιὰ μελλοντικὸ ἀγαθό, ὅμως ἤδη τὴν ἔχουμε λάβει διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος.

Νὰ ποῦμε δὲ καὶ τοῦτο· ὅτι πρὸ καταβολῆς κόσμου ἔχει πραγματοποιηθεῖ ἡ ἐκλογὴ ἐκείνων ποὺ προόρισε ὁ Θεὸς εἰς υἱοθεσίαν κατὰ τὸ ἅγιο θέλημά του:

«Καθὼς καὶ ἐξελέξατο ἡμᾶς ἐν αὐτῷ πρὸ καταβολῆς κόσμου εἶναι ἡμᾶς ἁγίους καὶ ἀμώμους κατενώπιον αὐτοῦ, ἐν ἀγάπῃ προορίσας [1] ἡμᾶς εἰς υἱοθεσίαν διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς αὐτόν, κατὰ τὴν εὐδοκίαν τοῦ θελήματος αὐτοῦ» (Ἐφεσ. α΄ 4-5).

[1] Τὸ «προορίσας», ὅπως καὶ τὸ «ἐξελέξατο», δὲν δηλώνει ἐδῶ κάποια διάκριση ἢ διαχωρισμὸ τῶν ἀνθρώπων, οὔτε προκαθορισμὸ τοῦ τελικοῦ προορισμοῦ τους, ἀλλὰ τὴν πρόγνωση τοῦ Θεοῦ περὶ τῆς ἐλευθέρας ἀνταποκρίσεώς τους στὸ ἅγιο θέλημά του. Γνωρίζει ὁ Θεὸς πρὸ καταβολῆς κόσμου ἐκείνους ποὺ πρόκειται νὰ ἀσκήσουν θεοπρεπῶς τὴν ἐλευθερία τους, τοὺς καλοπροαιρέτους δηλαδή, καὶ ἔχει ἤδη ἑτοιμάσει γι' αὐτοὺς τὰ μέλλοντα ἀγαθά.

Ὁ ἀπόστολος Παῦλος λέει ὅτι δὲν εἴμαστε πιὰ δοῦλοι, εἴμαστε υἱοί. Καὶ ὡς υἱοὶ εἴμαστε κληρονόμοι. Διότι ὁ υἱὸς κληρονομεῖ, ὁ δοῦλος ὄχι:

«Ὅτε δὲ ἦλθε τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου, ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ, γενόμενον ἐκ γυναικός, γενόμενον ὑπὸ νόμον, ἵνα τοὺς ὑπὸ νόμον ἐξαγοράσῃ, ἵνα τὴν υἱοθεσίαν ἀπολάβωμεν. Ὅτι δέ ἐστε υἱοί, ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸ Πνεῦμα τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ εἰς τὰς καρδίας ὑμῶν, κρᾶζον· ἀββᾶ ὁ Πατήρ. Ὥστε οὐκέτι εἶ δοῦλος, ἀλλ' υἱός· εἰ δὲ υἱός, καὶ κληρονόμος Θεοῦ διὰ Χριστοῦ» (Γαλ. δ΄ 4-7).

Ὁ Χριστὸς μᾶς ἔκανε ἀδελφούς του καὶ συγκληρονόμους τῆς οὐρανίου βασιλείας:

«Ὅσοι γὰρ Πνεύματι Θεοῦ ἄγονται, οὗτοί εἰσιν υἱοὶ Θεοῦ. Οὐ γὰρ ἐλάβετε πνεῦμα δουλείας πάλιν εἰς φόβον, ἀλλ᾿ ἐλάβετε πνεῦμα υἱοθεσίας, ἐν ᾧ κράζομεν· ἀββᾶ ὁ Πατήρ. Αὐτὸ τὸ Πνεῦμα συμμαρτυρεῖ τῷ πνεύματι ἡμῶν ὅτι ἐσμὲν τέκνα Θεοῦ. Εἰ δὲ τέκνα, καὶ κληρονόμοι, κληρονόμοι μὲν Θεοῦ, συγκληρονόμοι δὲ Χριστοῦ, εἴπερ συμπάσχομεν ἵνα καὶ συνδοξασθῶμεν» (Ρωμ. η΄ 14-17).

Ὅσοι δηλαδὴ καθοδηγοῦνται ἀπὸ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ εἶναι παιδιὰ τοῦ Θεοῦ. Δὲν ἐλάβαμε πνεῦμα δουλείας· ἐλάβαμε πνεῦμα υἱοθεσίας, ὥστε νὰ μὴ φοβόμαστε πλέον τὸν Θεό, ἀλλὰ νὰ τὸν ἀποκαλοῦμε «ἀββᾶ» [2], μὲ τὴν ἴδια τρυφερότητα ποὺ τὸ ἔκανε καὶ ὁ Ἰησοῦς, ὁ φυσικὸς αὐτοῦ Υἱός.

[2] Ἡ λέξη ἀββᾶς», ὅπως καὶ ἀλλοῦ ἔχουμε σημειώσει, εἶναι ἀραμαϊκὴ (abba) καὶ σημαίνει «πατὴρ» (ἑβραϊκὰ av), ἀλλὰ μὲ τὴν σημασία καὶ τὸ περιεχόμενο ποὺ τῆς δίνει ὅταν τὴν χρησιμοποιεῖ ἕνα μικρὸ παιδί· δηλαδὴ τῆς μεγάλης καὶ πολλῆς οἰκειότητος, τοῦ αὐθορμητισμοῦ, τῆς ἀθωότητος, τῆς τρυφερότητος — κάτι σὰν αὐτὸ ποὺ σήμερα ἐκφράζει ἡ λέξη «μπαμπᾶς»· ὁμοιάζουν ἄλλωστε ὡς ὁμόηχες οἱ λέξεις «ἀββᾶς», «μπαμπᾶς» καὶ «abba» (βλ. Μάρκ. ιδ΄ 36. Ρωμ. η΄ 15. Γαλ. δ΄ 6).

Τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ, λέει, μαρτυρεῖ μαζὶ μὲ τὸ δικό μας πνεῦμα ὅτι εἴμαστε τέκνα Θεοῦ. Ἀλλ' ἐὰν εἴμαστε τέκνα, κατὰ φυσικὸν λόγον εἴμαστε καὶ κληρονόμοι· κληρονόμοι τοῦ Θεοῦ, συγκληρονόμοι τοῦ Χριστοῦ.

Ὁ οὐράνιος Πατὴρ ἔχει ὑπογράψει Διαθήκη μὲ τὴν ὁποία μᾶς καθιστᾶ συγκληρονόμους τοῦ φυσικοῦ του Υἱοῦ. Ὅσα ἔχει ἐκεῖνος, θὰ τὰ ἔχουμε καὶ ἐμεῖς.

Ἄφθαρτος ἐκεῖνος; Ἄφθαρτοι καὶ ἐμεῖς. Ἀθάνατος ἐκεῖνος; Ἀθάνατοι καὶ ἐμεῖς. Μόνον εἰς τὸ κατὰ φύσιν εἶναι θὰ διαφέρει ἀπὸ ἐμᾶς. Αὐτόφωτος ἐκεῖνος, ἑτερόφωτοι ἐμεῖς.

Δὲν μοιράζει μὲ φειδὼ ὁ οὐράνιος Πατήρ. Τὴν ἀπεραντοσύνη μοιράζει, τὸ ἄπειρον. Ἐκεῖνο ποὺ ὁ Υἱὸς εἶναι κατὰ φύσιν, ἐμεῖς θὰ τὸ ἔχουμε κατὰ μετοχὴν καὶ χάριν.

Ὅταν ἀνοίξει ἡ Διαθήκη, καμμία δὲν θὰ ὑπάρξει ἔκπληξη. Ἀπὸ τώρα γνωρίζουμε τί μᾶς κληροτοδεῖ ὁ Δωρεοδότης. Τὸ ἄπειρον μᾶς χαρίζει. Δὲν ξέρει κάτι λιγώτερο ἡ ἀπειρότης του.

Ἂν εἰς τὸν νῦν αἰῶνα φαίνεται πὼς εἶναι σφιχτὸ κάποιες φορὲς τὸ χέρι του, εἶναι διότι δὲν μᾶς συμφέρει πᾶσα δόσις. 

Νῦν «στενάζομεν υἱοθεσίαν ἀπεκδεχόμενοι, τὴν ἀπολύτρωσιν τοῦ σώματος ἡμῶν», λέει ὁ θεῖος Παῦλος (Ρωμ. η΄ 23)· ἤτοι στενάζουμε τώρα μαζὶ μὲ ὅλη τὴν κτίση, προσμένοντας μὲ λαχτάρα τὴν ὁλοκληρωτικὴ καὶ ἔνδοξη φανέρωση τῆς υἱοθεσίας, τὴν ἀπελευθέρωση δηλαδὴ τοῦ σώματός μας ἀπὸ τὴν φθορά.

Ὁ Υἱὸς θὰ μᾶς βάλει στὸ παλάτι τοῦ Βασιλέως, στὸ πατρικὸ ἀνάκτορο. Ἐκεῖ θὰ ζήσουμε αἰωνίως ὡς βασιλόπουλα.

Ἀπὸ τώρα μᾶς γνωρίζει (συστήνει) στὸν Πατέρα· σὰν ἕνα παιδὶ ποὺ πηγαίνει τὸν φίλο του στὸ σπίτι. 

Πατέρα, τοῦ λέει, ὁ Γιῶργος εἶναι φίλος μου. Μπορεῖ νὰ μείνει σήμερα μαζί μου νὰ παίξουμε;

Βεβαίως, τοῦ λέει ὁ πατέρας.

Μπορεῖ νὰ μείνει καὶ τὸ μεσημέρι γιὰ φαγητό;

Νὰ μείνει!

Νὰ μείνει καὶ τὸ βράδυ; Νὰ κοιμηθεῖ ἐδῶ ἀπόψε;

Μετὰ χαρᾶς! Ἀφοῦ εἶναι δικός σου φίλος, εἶναι καὶ σὰν παιδὶ δικό μου.

Καὶ ἔτσι σιγὰ σιγὰ ὁ Γιῶργος, ἡ Μαρία, ὁ Παῦλος, ὁ Μανώλης, ἡ Ἄννα, ὁ Δημήτρης, ἡ Παρασκευή, ἡ Ἀσπασία, ὅλοι γινόμαστε μέλη ἐκείνης τῆς μεγάλης οἰκογένειας· τῆς οἰκογένειας ποὺ σήμερα λέγεται Ἐκκλησία, αὔριο Βασιλεία.

Μὲ αὐτὸν τὸν τρόπο γινόμαστε παιδιὰ τοῦ Θεοῦ.

Μὴ μᾶς κακοφαίνετε ποὺ εἶπα παραπάνω ὅτι δὲν εἴμαστε παιδιά του. Ξέρω ὅτι ἐκφράσεις ὅπως «παιδιὰ ἑνὸς κατώτερου Θεοῦ» καὶ ἄλλες παρόμοιες ἀκούγονται ὄμορφα, ἔχουν κάτι τὸ ποιητικό. Δὲν λέω νὰ μὴν τὶς χρησιμοποιοῦμε. Ἁπλῶς, ἂς γνωρίζουμε καὶ τὴν θεολογικὴ ἀκρίβεια, τὸ ὅτι δηλαδὴ δὲν εἴμαστε κατὰ φύσιν τέκνα Θεοῦ.

Εἶναι θέμα ἐπαγγελίας, ὅπως εἴπαμε, ὄχι φύσεως.

Κατὰ τὴν βούληση τοῦ Θεοῦ εἴμαστε ὅλοι παιδιά του. Αὐτὸ θέλει, γι' αὐτὸ μᾶς δημιούργησε.

Κατὰ τὴν προαίρεσή μας ὅμως, ἴσως εἴμαστε, ἴσως ὄχι.

Εἶναι ἐκεῖνο ποὺ εἶπε ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς: «Πᾶς μὲν ἄνθρωπος κατ’ εἰκόνα ἐστὶ τοῦ Θεοῦ, ἴσως καὶ καθ’ ὁμοίωσιν» (Ἐπιστολὴ Β΄ Πρὸς Βαρλαάμ, ΕΠΕ 1, 568).

Ὁ δρόμος εἶναι ἀνοιχτός!

*

Σ' αὐτὴν τὴν βάση τὴν πνευματική, τὴν θεολογική, θὰ πρέπει νὰ προσεγγίζουμε τὸ θέμα τῆς υἱοθεσίας τέκνων.

Ἀπασχολεῖ πολλοὺς ἀνθρώπους. Ἀπασχολεῖ τὶς δομὲς ποὺ φροντίζουν γι' αὐτό. Ἀπασχολεῖ τὰ Κράτη, τὶς Κυβερνήσεις ποὺ νομοθετοῦν· καὶ δὲν εἶναι εὔκολο ζήτημα.

Τοὺς φορεῖς ἀποσχολεῖ ἡ ἐν γένει κατάσταση τοῦ ζευγαριοῦ στὸ ὁποῖο θὰ μποροῦσε νὰ δοθεῖ ἕνα παιδί. 

Θὰ εἶναι καλύτερα στὰ χέρια αὐτῶν τῶν γονέων ἀπ' ὅ,τι στὴν φροντίδα τοῦ ὀρφανοτροφείου;

Δὲν εἶναι σίγουρο. Στὶς δομὲς μπορεῖ νὰ καιροφυλακτεῖ ὁ «ἱδρυματισμὸς» [3], ὅμως κανεὶς δὲν μπορεῖ νὰ ἐγγυηθεῖ ὅτι ἐκτὸς τοῦ ἱδρύματος τὸ παιδί, ἀντὶ γιὰ τὴν ζεστὴ ἀγκαλιά, δὲν θὰ συναντήσει σκληρότερες καταστάσεις.

[3] Ὁ ὅρος «ἱδρυματισμὸς» χρησιμοποιεῖται κυρίως στὶς ἐπιστῆμες τῆς κοινωνιολογίας, τῆς ψυχολογίας καὶ τῆς παιδαγωγικῆς γιὰ νὰ περιγράψει τὶς ψυχολογικὲς καὶ κοινωνικὲς ἐπιπτώσεις τῆς μακρόχρονης διαβίωσης σὲ κλειστὰ ἱδρύματα (ὀρφανοτροφεῖα, ψυχιατρικὲς κλινικές, φυλακὲς κ.λπ.), ὅπου ἐφαρμόζονται αὐτηροὶ κανόνες λειτουργίας καὶ ἡ προσωπικὴ αὐτονομία περιορίζεται σημαντικά. Σὲ πολλὲς περιπτώσεις, ἡ μακρόχρονη παραμονὴ σὲ τέτοια ἱδρύματα μπορεῖ νὰ ὁδηγήσει σὲ ἐξάρτηση, ἀπώλεια αὐτοεκτίμησης, δυσκολία κοινωνικῆς προσαρμογῆς καὶ ἄλλες ψυχοκοινωνικὲς δυσλειτουργίες. Γι' αὐτὸ καὶ πολλὰ συστήματα κοινωνικῆς φροντίδας προωθοῦν τὴν «ἀποϊδρυματοποίηση», παρέχοντας μεγαλύτερη αὐτονομία καὶ λαμβάνοντας μέτρα γιὰ περισσότερη ὑποστηρικτικὴ μέριμνα.

Μερικοὶ διατείνονται ὅτι ἐκτὸς ἱδρύματος τὸ παιδὶ θὰ εἶναι οὕτως ἢ ἄλλως καλύτερα, σὲ ὅποια χέρια κι ἂν πέσει.

Αὐτὸ συνιστᾶ ἀπόλυτη θέση. Οἱ ἰθύνοντες τῶν ἁρμοδίων φορέων ἔχουν δεῖ πολλὰ καὶ εἶναι ἄκρως ἐπιφυλακτικοί. Πολὺ καλὰ κάνουν· ἀρκεῖ καὶ αὐτοὶ νὰ μὴ τὸ παρακάνουν!

*

Ἀπὸ τὴν πλευρὰ τῶν γονέων τώρα, τὸ θέμα τίθεται σὲ καθαρὰ προσωπικὴ βάση.

Ὅσο κι ἂν εἶναι ἅγιο τὸ νὰ υἱοθετήσει κανεὶς ἕνα παιδί, ὅσο κι ἂν γίνεται μὲ αὐτὸ μιμητὴς τοῦ Θεοῦ καὶ ὁ μισθός του θὰ εἶναι πολὺ μεγάλος, ἂν δὲν μπορεῖ νὰ τὸ κάνει μὲ τὴν  καρδιά του, ἂς μὴ τὸ κάνει.

Καὶ θὰ ἔλεγα πὼς ἂν ὁ ἕνας ἀπὸ τοὺς δύο συζύγους δὲν θέλει, ὁ ἄλλος ἂς μὴν ἐπιμένει.

Γεικῶς σ' αὐτὰ τὰ ζητήματα δὲν θὰ πρέπει νὰ ἐπιμένουμε καὶ νὰ πιέζουμε. Εἶναι ἐξόχως προσωπικά. Μόνον νὰ συμβουλεύουμε μποροῦμε.

Ὑπάρχει ὁ δρόμος τῆς εὐτεκνίας, ὑπάρχει ὁ δρόμος τῆς υἱοθεσίας, ὑπάρχει ὅμως καὶ ὁ δρόμος τῆς ἀτεκνίας. 

Ἔχουμε σκεφθεῖ ποτὲ ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ δρόμος μπορεῖ νὰ εἶναι εὐλογημένος; Γιατί ὄχι;

Τὸ νὰ μὴ δίνει ὁ Θεὸς παιδὶ σὲ ἕνα ζευγάρι εἶναι κατάρα; Εἶναι τιμωρία;

Ποιός θὰ τὸ κρίνει αὐτό;

Κι ἂν εἶναι εὐλογία!

Ἔχουμε μάθει στὴν ἐποχή μας νὰ τὰ θέλουμε ὅλα, νὰ μὴ δεχόμαστε τὸ «ὄχι», τὸ ὅ,τι ἀντίθετο πρὸς τὸ θέλημά μας.

Στὰ παιδιά μας μαθαίνουμε πὼς πρέπει πάντα καὶ παντοῦ νὰ ἔχουν ἐπιτυχίες.

Ἔτσι, μὲ τὴν πρώτη ἀποτυχία (π.χ. στὶς πανελλαδικὲς ἐξετάσεις) ὁδηγοῦνται στὴν ἀπογοήτευση, στὴν κατάθλιψη ἀκόμη, ἀλλὰ καὶ σὲ ἄλλες πολὺ χειρότερες καταστάσεις, ποὺ οὔτε νὰ τὶς ἀναφέρω δὲν θέλω.

Ἀκοῦς εὐκαίρως ἀκαίρως στὸν χῶρο τοῦ ἀθλητισμοῦ ὅτι «αὐτὸς εἶναι γεννημένος νικητής»!

Τί λές! Θεὸς εἶναι; 

Τί ἐγωϊσμὸς εἶναι αὐτός!

Τί κοινωνία φτιάχνουμε μὲ τέτοια πρότυπα καὶ τέτοιες ἰδέες!

Ποῦ εἶναι τὸ ἀθλητικὸ ἰδεῶδες, ποὺ θέλει νὰ ξέρεις νὰ ἡττᾶσαι, νὰ σέβεσαι τὸν ἀντίπαλό σου;

Πότε ἐπὶ τέλους θὰ δοῦμε στὰ γήπεδα νὰ εἰσέρχεται ἡ φιλοξενούμενη ὁμάδα καὶ νὰ τὴν χειροκροτοῦν ἀντὶ νὰ τὴν γιουχάρουν;

Τίς προάλλες ὁ ἄλλος πέταξε τὴν μπάλλα στὰ μοῦτρα τοῦ συναθλητῆ του. Γιατί; Δὲν ἔμαθε νὰ χάνει; Νομίζει πὼς εἶναι γεννημένος νικητής;

Ἂς δεχόμαστε καὶ τὴν ἀποτυχία στὴν ζωή μας.

Ἂς δεχόμαστε τὸ ὄχι τοῦ Θεοῦ στὶς προσευχές μας.

Ὅσο ἅγιο εἶναι τὸ ναί, ἄλλο τόσο εἶναι καὶ τὸ ὄχι.

Καὶ στὸ θέμα τῆς τεκνογονίας ἂς μὴν πιέζουμε τὰ πράγματα πέραν τοῦ δέοντος.

Ἡ ἐπιστήμη μᾶς παρέχει πολλὲς λύσεις στὸ θέμα αὐτό. Ὑπάρχουν ὅμως καὶ ὅρια.

Ποιά εἶναι αὐτά; Ὁ καθένας θὰ τὰ βρεῖ μόνος του.

Γιὰ τὶς γυναῖκες δὲν εἶναι εὔκολο. Εἶναι τόσο δυνατὸ τὸ μητρικὸ ἔνστικτο, ποὺ τὶς πιὸ πολλὲς φορὲς τὶς κάνει νὰ ξεφεύγουν.

Ἐμεῖς μὲ μεγάλη συμπάθεια νὰ τὶς βλέπουμε.

Στὶς ἴδιες — ἀλλὰ καὶ στοὺς συζύγους — θὰ ἔλεγα: 

Ὅταν νιώθεις ὅτι σὲ πιάνει μανία νὰ πετύχεις αὐτὸ ποὺ θές, ὅταν βλέπεις πὼς κινδυνεύεις νὰ σοῦ γίνει ἐμμμονή, ἄφησέ το καλύτερα!

Ὅλοι ξέρουμε ὅτι ἡ ἐμμονικὴ καὶ μανιώδης προσπάθεια ἐδῶ εἶναι ἐπικίνδυνη καὶ γιὰ τὴν ὑγεία τῆς γυναῖκας.

Δὲν θὰ πῶ περισσότερα 

Εἶμαι ἀπὸ ἐκείνους ποὺ προσεύχονται πολὺ γιὰ τὸ ζήτημα τῆς τεκνογονίας — ὅπως καὶ γιὰ ἐκεῖνο τοῦ γάμου.

Ὑπάρχει δυσκολία στὰ ζητήματα αὐτά· λὲς καὶ ὁ διάβολος τὰ ἔχει δέσει πολὺ γερά, τόσο ποὺ καὶ οἱ προσευχές μας λίγα νὰ πετυχαίνουν, πολὺ λίγα. 

Δύσκολα παντρεύονται οἱ νέοι σήμερα. 

Καὶ ὁ καημὸς τῆς ἀτεκνίας κατατρώει τὰ σπλάγχνα πολλῶν ἀνθρώπων — γυναικῶν ἀσφαλῶς περισσότερο· εἶναι πολὺ πιὸ βαρὺ γιὰ τὶς γυναῖκες, διότι τὸ νιώθουν ἄμεσα στὸ ἴδιο τους τὸ σῶμα.

Ἐγὼ προσεύχομαι συνέχεια γιὰ τὸ ζήτημα αὐτό, καὶ ὡς ἱερεὺς πάντα ὅταν λειτουργῶ, βγάζω μερίδες στὴν ἁγία Πρόθεση γιὰ τὶς κοπέλες ποὺ δυσκολεύονται στὸ θέμα τῆς τεκνογονίας.

Τὸ ἴδιο νὰ κάνετε κι ἐσεῖς. Νὰ προσεύχεσθε διαρκῶς.

Οἱ δὲ ἄτεκνες γυναῖκες πολὺ περισσότερο νὰ προσεύχονται. 

Νὰ προσπαθοῦν συγχρόνως μὲ τὰ μέσα τῆς ἐπιστήμης, ἀλλὰ καὶ νὰ ἀφουγκράζονται ποιό τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ.

Ἂν μποροῦν, θέλουν καὶ συμφωνοῦν μὲ τὸν σύζυγό τους, νὰ υἱοθετοῦν. Εἶναι μεγαλειώδης πράξη αὐτή!

Ἐδῶ ὑπάρχουν καμπάνιες σήμερα γιὰ τὴν υἱοθεσία ἀδέσποτων ζώων, καὶ δὲν θὰ ἐνθαρρύνουμε τὴν υἱοθεσία ὀρφανῶν!

Ξέρω ἀνθρώπους ποὺ υἱοθέτησαν πάνω ἀπὸ ἕνα παιδί. Καὶ τὸ μεγάλωσαν σὰν δικό τους — γιατὶ εἶναι δικό τους.

Ὑπάρχουν καὶ ἀκόμη πιὸ ρωμαλέες περιπτώσεις: ἄνθρωποι ποὺ μεγάλωσαν παιδιὰ τὰ ὁποῖα ἦταν καρπὸς παράνομου ἔρωτα τοῦ ἢ τῆς συζύγου, καρπὸς μοιχείας δηλαδή.

Σ' αὐτοὺς ὑποκλίνομαι! 

Δὲν γέννησαν. Ὅμως ἀνέθρεψαν· καὶ αὐτὸ τοὺς ἔκανε γονεῖς.

Συχνὰ λέμε γιὰ κάποιον ὅτι εἶναι «γέννημα, θρέμμα» ἑνὸς τόπου. Μπορεῖ ὅμως νὰ εἶναι γέννημα κάποιου τόπου καὶ θρέμμα κάποιου ἄλλου. 

Θυμᾶμαι τὸν μακαριστὸ πρώην Θεσσαλιώτιδος Κύριλλο ποὺ ἔλεγε πολὺ συχνά: «Εἶμαι γέννημα τῆς Ἀρκαδίας καὶ θρέμμα τῆς Καρδίτσας». Ἀρκὰς ἦταν ἢ Καρδιτσιώτης;  Καὶ τὰ δύο.

Ἔτσι καὶ μὲ τὴν γονεϊκότητα. Γονιὸς καὶ ἐκεῖνος ποὺ γεννᾶ, γονιὸς καὶ ἐκεῖνος ποὺ ἀνατρέφει· δὲν σὲ κάνει μόνον ἡ γέννα γονιό, σὲ κάνει καὶ ἡ ἀνατροφή.

Ὅταν υἱοθετεῖς ἕνα παιδί, γίνεσαι μιμητὴς τοῦ Ἰωσήφ, «τοῦ ἄνδρα Μαρίας», ὁ ὁποῖος υἱοθέτησε τὸν μικρὸ Ἰησοῦ καὶ τὸν μεγάλωσε χωρὶς καμμία διάκριση κοντὰ στὰ ἄλλα παιδιά του.

Ἀλλὰ τί λέω; Κάτι περισσότερο γίνεσαι: μιμητὴς Θεοῦ. Διότι καὶ ἐκεῖνος ὅλους θέλει νὰ μᾶς υἱοθετήσει.

Γίνεσαι μικρὸς θεὸς μὲ τὴν υἱοθεσία, ὅπως θεὸς γίνεται καὶ ἐκεῖνος ποὺ φέρνει στὸν κόσμο ἕνα παιδί.

Διότι ὁ Θεὸς μία φορὰ ἔφτιαξε ἄνθρωπο ἐκ τοῦ μηδενός. Ἀπὸ τότε δημιουργεῖ μαζὶ μὲ τὸν ἄνθρωπο. Ἔδωσε στὸν ἄνθρωπο τὸ μέγα χάρισμα νὰ γίνεται συνδημιουργὸς διὰ τῆς τεκνογονίας (εἶναι μέσα στὸ κατ' εἰκόνα αὐτό).

Μικρὸς θεὸς λοιπὸν ὁ φυσικὸς γονιός, μικρὸς θεὸς καὶ ὁ θετὸς γονιός.

Συνδημιουργὸς ὁ πρῶτος, συναντιλήπτωρ ὁ δεύτερος.

Ὁ οὐρανοφάντωρ Παῦλος λέει ὅτι ἡ γυνὴ «σωθήσεται διὰ τῆς τεκνογονίας» (Α΄ Τιμ. β΄ 15).

Μήπως πολὺ μᾶλλον σωθήσεται διὰ τῆς υἱοθεσίας;